2026ലെ ഫിസിക്സ് നൊബേൽ പുരസ്കാരം ഫ്രാൻസിസ് ഹാൽസന്. ഐസ്‌ക്യൂബ് ന്യൂട്രിനോ ഒബ്സർവേറ്ററിയുടെ വികസനത്തിനും ജ്യോതിശാസ്ത്രപരമായ ഉത്ഭവമുള്ള ഉയർന്ന ഊർജ ന്യൂട്രിനോകളുടെ കണ്ടെത്തലിനുമുള്ള നിർണായക സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ചാണ് പുരസ്കാരം. സ്വീഡിഷ് റോയൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസാണ് പുരസ്കാരം പ്രഖ്യാപിച്ചത്.
ദക്ഷിണധ്രുവത്തിലെ മഞ്ഞുപാളികൾ ഉപയോഗിച്ച് ന്യൂട്രിനോകൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന അതീവ നിഗൂഢമായ കണങ്ങളെ കണ്ടെത്താമെന്ന ആശയം മുന്നോട്ടുവച്ചത് ഫ്രാൻസിസ് ഹാൽസനാണ്. ഏകദേശം ഒരു ക്യുബിക് കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയുള്ള മഞ്ഞുപാളിയിൽ പ്രകാശ സെൻസറുകൾ സ്ഥാപിച്ചാണ് ഐസ്‌ക്യൂബ് ഒബ്സർവേറ്ററി പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. പ്രപഞ്ചത്തിലെ അത്യധികം ഊർജമുള്ള പ്രക്രിയകളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന ന്യൂട്രിനോകളെ കണ്ടെത്താനും അവയുടെ സഞ്ചാരം നിരീക്ഷിക്കാനും ഇതിലൂടെ ഗവേഷകർക്ക് സാധിക്കുന്നു.
ന്യൂട്രിനോകളെ ഉപയോഗിച്ച് പ്രപഞ്ചത്തെ പഠിക്കുന്ന പുതിയൊരു ജ്യോതിശാസ്ത്ര ശാഖയ്ക്ക് അടിത്തറയിട്ടത് ഫ്രാൻസിസ് ഹാൽസന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളാണ്. ദൂരെയുള്ള പ്രപഞ്ചത്തിൽ നിന്ന് എത്തുന്ന ന്യൂട്രിനോകളെ കണ്ടെത്താൻ ദക്ഷിണധ്രുവത്തിലെ ഹിമപാളികളെ ഉപയോഗിക്കാമെന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശയമാണ് ഐസ്‌ക്യൂബ് ന്യൂട്രിനോ ഒബ്സർവേറ്ററിയിലേക്ക് നയിച്ചത്. പ്രപഞ്ചത്തിലെ അതീവ ഊർജമുള്ള സംഭവങ്ങളിൽ നിന്ന് പുറപ്പെടുന്ന ഈ ന്യൂട്രിനോകളുടെ കണ്ടെത്തൽ പ്രപഞ്ചത്തെ മനസ്സിലാക്കുന്നതിനുള്ള പുതിയ വഴിയാണ് തുറന്നത്.
